تاریخ : شنبه, ۹ بهمن , ۱۴۰۰ 26 جماد ثاني 1443 Saturday, 29 January , 2022
0

.. و اما تخریب عنقریبِ عصارخانه‌ی دروازه حاج جمال

  • کد خبر : 4688
  • ۱۲ دی ۱۴۰۰ - ۱۲:۰۲
.. و اما تخریب عنقریبِ عصارخانه‌ی دروازه حاج جمال

علی اصغر شاطری/ کاشان شناس

 کاشان آنلاین: مشاهدۀ روزهای ناخوش آثار تاریخی کاشان برای هر شهروند مسولیت پذیر، بسیار دردمندانه و سخت است. هر به چند صباحی عادت مان این است که خبر از تخریب و ویرانی و تجاوز به حریم ميراث فرهنگی و تاریخی این شهر نقل محافل شود و خوش‌بختانه! در این بین مسئولان این شهر کهن به خواب زمستانه رفته و احساس دردی نمی کنند!

از جمله این بناهای قدیمی و آثار ارزشمند تاریخی کاشان که بزودی ویرانی کامل آن را مشاهده خواهیم کرد، «عصارخانه دوره قاجاری دروازه حاج جمال» است.

از دروازه های هفت‌گانه کاشان، یکی هم «دروازه حاج جمال» است که راه ورود و خروج از طرف شمال به مزارع صالح آباد و جمال آباد و مزار قدمگاه و همچنین جاده قم بوده است. در نزدیکی این دروازه حمام عزیز، خانه های رجال خاندان غفاری و عصارخانۀ و آب انبار حاج جمال قرار داشته است.

عصارخانه های شهرهای قدیمی به آسیاب های مخصوص اطلاق می شود که از آنها برای خرد کردن موادی چون زردچوبه، فلفل و امثالهم استفاده می شد یا مواد نباتی و روغنی مثل کرچک، پنبه دانه، غوره و غیره را به داخل آن ریخته تا روغن یا آب آنها استحصال شود.

عصارخانه ها دو نوع بودند. یک نوع در محوطه ای باز و نوعی دیگر در مکان های سرپوشیده که در وسط عصار خانه دو قطعه سنگ گرد بر روی هم قرار داشت و این دو قطعه سنگ از یک طرف با اهرمی به یک راس چهارپا مثل الاغ یا شتر یا قاطر و اسب متصل بود. با حرکت کردن حیوان که به صورت دورانی صورت می گرفت سنگ روئی آسیاب به حرکت در می آمد و با گردش این سنگ آنچه از موادی که به وسط سنگ مزبور ریخته می شد نرم و آرد می شد.

عصارخانه دروازه حاج جمال بیشتر پنبه دانه را خرد کرده و روغن آن را گرفته و این روغن که به «روغن چراغ» مشهور بوده جهت روشنایی چراغ های گردسوز و … استفاده می شده است. در اطراف بازار تاریخی کاشان عصارخانه های زیادی بوده از جمله عصار خانه گذرنو « اکنون حسینیه حضرت ابوالفضل » که در این مکان ها بیشتر ادویه جات آسیاب می شد و در این بین، عصارخانه های داخل محلات بیشتر به گرفتن روغن اختصاص داشته است.

متأسفانه تخریب و ویرانیِ عنقریبِ «عصار خانه دروازه حاج جمال» که از باقیمانده آسیاب های سنگی دوره قاجاریه کاشان است سئوالات و چراهایی را در ذهنم پدیدار کرده، از جمله آن که این از دست دادن های مواریث ماندگار تا به کی اتفاق خواهد افتاد و تا کی هیچ مسؤلی در این شهر خم به ابرو نخواهد آورد؟

سرقت کاشی های ۸۰۰ ساله مناره زین الدین و کوبه درهای مسجد آقابزرگ،تجاوز به حریم سیلک و بناهای تاریخی و دهها مورد دیگر در این چند دهه خاطرات تأسف باری را در اذهان عمومی مردم کاشان به یادگار گذاشته است.

لینک کوتاه : https://kashanonline.com/?p=4688

برچسب ها

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.