تاریخ : پنج شنبه, ۸ آبان , ۱۳۹۹ 13 ربيع أول 1442 Thursday, 29 October , 2020
0
زندگینامه

ملك الشعرا ، فتحعلي خان صبا

  • کد خبر : 954
  • 02 مهر 1393 - 15:34
ملك الشعرا ، فتحعلي خان صبا

کاشان آنلاین : فتحعلي خان ضرابی دنبلی متخلص به صبا، ملک الشعرای دربار فتحعلي شاه قاجار، پسر آقامحمد و از خانواده هاي قديمي کاشان است. فتحعلي خان در کاشان بدنيا آمد، تاريخ تولدش، سال ۱۱۴۴ خورشیدی است. در جواني به آقا فتحعلي شهرت داشت و از شاگردان حاجي سليمان بيگ صباحي بيدگلي بود. فتحعلي خان […]

کاشان آنلاین : فتحعلي خان ضرابی دنبلی متخلص به صبا، ملک الشعرای دربار فتحعلي شاه قاجار، پسر آقامحمد و از خانواده هاي قديمي کاشان است. فتحعلي خان در کاشان بدنيا آمد، تاريخ تولدش، سال ۱۱۴۴ خورشیدی است. در جواني به آقا فتحعلي شهرت داشت و از شاگردان حاجي سليمان بيگ صباحي بيدگلي بود.

فتحعلي خان در سال ۱۱۷۵ خ. به تهران آمد و در جشن جلوس فتحعلي شاه بسال ۱۱۷۶ خورشیدی قصيده غرائي خواند که مورد پسند شاه افتاد و هر روز کارش بالا گرفت تا لقب ملک الشعرايي يافت و عنوان خان و منصب احتساب الممالکي گرفت. چند سالي هم حکومت قم، کاشان، ساوه و نطنز را داشت، و بعد از حکومت دست کشيد و در التزام رکاب بود، و زماني هم به کليد داري آستانه قم منصوب شد.

میرزا صادق وقایع نگار در کتاب زینت المدایح ضمن بیان مختصر زندگی نامه ایشان مینویسد« علی ای حال اکنون ملک الشعرای با استحقاق والاستقلال است و لوای عزتش افراشته بذره جلال شاعری نیکو خصال است و سخنوری پسندیده افعال. شاعری ماهر است و در ترتیب قصاید و مثنویات بزعم فقیه و سایر سخنوران نکته گیر ساحر. ندیمی است حریف و حریفی است ظریف صحبتش غم از دل بزداید و منادمتش عقده ی کدورت از رشته خاطر بگشاید»

در اواخر سال ۱۱۸۶ خورشیدی بيماري و خشکسالي در قم افتاد و فتحعلی خان با اجازه و فرمان شاه به تهران آمد. او از طرف شاه يک سفر به آذربايجان و يک سفر به ترکستان ماموريت يافت و در سال ۱۱۹۱ خورشیدی که شاه براي شرکت در جبهه جنگ ايران و روس عازم آذربايجان شد، صبا همراه وي بود، ولي در چند فرسنگي زنجان بيمار شد و به تهران مراجعت کرد. در همين سفر بود که هنگام مراجعت، از شاه دستور يافت تا کتابي به وزن شاهنامه فردوسي بنام شاهنشاه نامه به نظم در آورد و فتحعلیخان آن را در مدت سه سال در چهل هزار بيت به اتمام رسانيد و چهل هزار مثقال طلا صله گرفت.

در تصویری که در سال ۱۱۹۱ خ. بر دیوار تالار سلام نگارستان از شاهزادگان و رجال و سفیران خارجی کشیده شده بود تصویر فتحعلی خان ملک الشعرا بهمراه دو تن دیگر ازمشاهیر دنبلی، محمدصادق خان و محمودخان نایب ایشیک آقاسی هم موجود بود.

 در سال ۱۱۹۶ خورشیدی قحطي عظيمي در خراسان افتاد و صبا به سرپرستي هيئتي براي دادن اعانه، مامور خراسان شد و در سرماي سخت زمستان با زحمات و صدمات زياد به آنجا رسيد و وجوه و اعانه را بين نيازمندان تقسيم و به تهران مراجعت کرد.

فتحعلیخان پس از اين ماموریت با سمت پيشخدمت و نديم خاص و ملک الشعراء در دربار فتحعلي شاه بود، تا اينکه در سال ۱۲۰۱ خ. در سن  شصت يا پنجاه و نه سالگی، در تهران درگذشت.

ملک الشعراي صبا شاگرد صباحی بود و در ادبيات فارسي تبحر، و به لغات عربی تسلط کافي داشت. وي اشعار زيادي از غزل و مثنوي و رباعي و ترجيع بند، سروده، اما هنر بزرگ او قصيده سرايي است. او در اين فن، در عين پيروي از انوري، داراي سبک و شيوه خاصي است که بعدا” قاآني و اديب الممالک فراهاني و بسياري از شعراي قرن سيزدهم، از آن سبک و شيوه تقليد کرده اند. صبا صنايع لفظي و معنوي را به دقت رعايت مي کند، حتي لغات و اصطلاحات نامانوس و نامتجانس را در چکامه هاي خود با مهارت زياد به کار مي برد.

فتحعلی خان، همانند مشتاق و آذر و هاتف و صباحی و عبدالرزاق بیگ، در جریان نهضت بازگشت ادبی نقش عمده ایفا کرد. پیروان این نهضت که ملک الشعراء بهار آنرا بازگشت ادبی نام نهاده، اعتقاد به بازگشت بشيوه استادان سبك عراقي و رها كردن شيوه هندي بودند. نهضت مذکور موجب گردید روح تازه ای در قالب شعر فارسي دميده شود. برخي از قصائد وی به درجه اي از قدرت كلام و انسجام رسيده و تا حدي در آن معاني دقيق و عبارات فخيم آمده است كه به درستي يادآور قصايد فصحاي قرن ششم است.

ديوان صبا شامل ده تا پانزده هزار بيت است. غير از شاهنشاه نامه، مثنوي دیگری به نام خداوندنامه در بيان معجزات پيغمبر اسلام و جنگها و دليريهاي علي اميرالمومنين، و دو رساله منظوم بنام عبرتنامه به تقليد تحفة العراقين خاقاني و گلشن صبا در اندرز به فرزند خود (محمد حسين خان ملک الشعراء، متخلص به عندليب) دارد. گلشن صبا از جمله بهترين اشعار صباست. اين اشعار به پيروي از سبک سعدي و بي اندازه پخته و ساده و روان سروده شده است.

لینک کوتاه : https://kashanonline.com/?p=954

برچسب ها

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.