تاریخ : سه شنبه, ۱۲ مرداد , ۱۴۰۰ 25 ذو الحجة 1442 Tuesday, 3 August , 2021
0

روایت روزگارِ سختِ یک شهردارِ تحول خواه ..

  • کد خبر : 3835
  • 22 تیر 1400 - 17:55
روایت روزگارِ سختِ یک شهردارِ تحول خواه ..

مهدی سلطانی راد

کاشان آنلاین : هشتمین و یا به عبارتی نهمین شهردار تاریخ کاشان کسی نیست جز جواد عطارها. مردی که در ۴۱ سالگی کلید عمارت قدیمی خیابان پهلوی( اباذر) را به مدت سه سال و نیم در اختیار داشت.کلیدی که انجمن شهر در سال ۳۳ که خود عضوی از آن بود به او امانت داد و سرهنگ راسخ، سه سال و نیم بعد آن را تحویل گرفت.

در حالی که چندان از «هفته شهرداری ها و دهیاری ها» فاصله نگرفته ایم برخی از اقدامات اصلاحی و عمرانی عطارها در دوران حکمرانی اش بر شهرداری کاشان بهانه ای شد تا به آنها اشاراتی هر چند کوتاه و گذرا داشته باشیم. خاصه آن که برخی از این گونه اقدامات اصلاحی باعث رخ دادن حواشی جالبی در روزگار دهه ۳۰ کاشان شد. این تاریخ نگاری با بهره گیری از روایت های مسعود عطارها (فرزند شهردار اسبق و از نخستین راهنمایان گردشگری در تاریخ کاشان و همچنین محقق و فعال حوزه احیای قنوات و آب انبارهای قدیمی این شهر) تدوین شده ..

نوجوانی و جوانی عطارها، از کار در بازار تا صنعت قالی بافی و کشاورزی ..

جواد عطارها سال ۱۲۹۲ شمسی در محله پنجه شاه در خانواده ای از طبقهً نسبتاً متوسط متولد شد. اجداد او از ملاکان قدیمی کاشان بودند. او در ۱۶ سالگی پدرش را از دست داد و سرپرستی خانواده سه نفری آنها پس از مرگ پدر به جواد رسید .او سال ۱۳۰۶ موفق به گرفتن تصدیق نامه رسمی پایان تحصیلات آن روزگار از وزارت معارف شد.عطارها به رغم تمکن مالی نسبتا خوب خانوادهً پدری، در بازار کاشان به شاگردی پرداخت و در مغازه یکی از آشنایان خانوادگی شاگرد بزاز شد. کم فروشی و فروش شبهه ناک جنس به مشتری توسط صاحب مغازه باعث شد جواد عطارها، مدت زیادی در آن جا نماند و به سراغ طراحی نقشه قالی برود و کار با طرح و رنگ قالی را نیز تجربه کرد.

جواد عطارها مدتی بعد و به توصیه عمویش به کشاورزی در املاک پدری پرداخت.کشاورزی و قالی بافی و به ویژه شَعربافی، در کاشانِ آن روزگار رواج داشت و جواد عطارها کشاورزی را انتخاب کرد. علاقه به تولید محصول در این بخش سبب ماندگاری او برای سال های سال در این حیطه شد.او در این بین نیم نگاهی هم به صنعت فرش دستبافت داشت. بدین صورت که پود و رنگ و چله را در اختیار تعدادی قالی باف می گذاشت و پس از پایان کار در قبال زحمت انجام شده دستمزد پرداخت می کرد. ولی تماشای رنج و زحمتی که قالی بافان در زیرزمین های نمور و تاریک متحمل می شدند باعث شد تا قید سود این کار را بزند و در کشاورزی متمرکز شود.

عطارها به رغم این که در کشاورزی سنتی فعالیت می کرد اما بانی و آغازگر فعالیت کشاورزی به صورت مکانیزه در کاشان بود. او با مشارکت سرهنگ سیاه پوش اقدام به خرید یک تراکتور آمریکایی کرد و کشاورزی اش را در دشت کویرات و به خصوص منطقه نوش آباد رونق بیشتری داد. جواد عطارها در کنار کشاورزی به دامداری هم پرداخت و با پرورش دام به تولید محصولات غیرگوشتی از آنان اقدام کرد.

از جبههً ملی تا شهرداری کاشان..

هر چند عطارها در طول زندگی ۷۶ ساله اش چهرهً صد در صد سیاسی نبود اما افکار و عقاید سیاسی اش قرابت زیادی با مشی سیاسی الهیار صالح –یار و همرزم کاشانیِ دکتر محمد مصدق- داشت و از دوستان صالح به شمار می رفت و بالطبع با مرام و مسلک جبهه ملی نزدیکی زیادی پیدا کرد. عطارها در دورانی که انتخاب مسئولین شهر در سراسر ایران از بین افراد خوشنام و متنفذ جامعه انجام می شد در انتخابات انجمن شهر –اوایل دهه ۳۰-شرکت کرد. انجمن شهری که وظیفه داشت تا برای کاشان دست به انتخاب شهردار بزند و چنین بود که سال ۱۳۳۳ جواد عطارها به عنوان شهردار ۴۱ ساله کاشان کلید ساختمان قدیمی خیابان پهلوی-اباذر- را از دکتر ارجمند تحویل گرفت. او در مسند شهردار، دورانی نه چندان بلند مدت اما تا حدودی مثمرثمر داشت.

درگیری با طبقهً سرمایه دار و تقابل با سنت گرایان

جواد عطارها در طول سه سال و نیم حضورش در پست شهرداری کاشان با دو گروه به تقابل پرداخت. اول طبقه سرمایه دار و متوسط جامعه آن روز که حاضر به مشارکت در طرح های اصلاحی و عمرانی شهر نبودند و در مقطعی با پرونده سازی برای عطارها پای وی را به دادگستری باز کردند که در نهایت به تبرئه او انجامید. تقابل دیگر عطارها در دهه ۳۰ با سنت گرایانِ عمدتاً مذهبی کاشان بود که با اصلاح سیستم حمام های عمومیِ غیربهداشتی شهر به مخالفت برخاستند. سیبستم حمام های خزینه ای آن روزگارِ ایران که قرن ها به حیات خود ادامه داده بود و گام به گام در حال  اصلاح در سرتاسر کشور بود در اوایل دهه ۳۰ مورد توجه جواد عطارها قرار گرفت تا کاشان نیز به تدریج با سیستم غیربهداشتی و مردود حمام های خزینه ای خداحافظی کند.

این اتفاق اما با واکنش برخی افراد سنتی و کوته فکر کاشان روبرو شد و حتی کار به تجمع و راهپیمایی اهالی غرب این شهر در اعتراض به این رنسانس بهداشتی کشید که اگر حمایت های مرحوم آیت الله میر سید علی یثربی- عالم و مجتهد مردمی و مشهور آن دوران –از اقدام شهردار کاشان نبود شاید کلیددار شهر خیلی زود مجبور به تسلیم می شد. معترضان حتی از برخورد و اهانت های زشت به در و دیوار محل زندگی عطارها نیز ابایی نداشتند.

اتهام سنت گرایان به شهردار کاشان زیرپاگذاشتن مبانی مذهبی در پس تغییر سیستم استفاده از حمام های شهر بود و الحق والانصاف مرحوم آیت الله میر سید علی یثربی با هوشمندی و سیاستی خاص موفق به اقتناع معترضان شد. روایت است که آیت الله با نمونه برداری از آب خزینه حمام های مناطق مختلف شهر،هنگام مراجعه معترضان هر محله به منزلش، نمونه آب خزینه حمام فلان محله را جلوی دیدگان ساکنان معترض همان محله می گذاشت تا خود در مورد رنگ و بوی آب خزینه قضاوت کنند.

با این حال اعتراضات مردمی در مقطعی کار را به جاهای باریک و در عین حال جالب کشاند. اتفاقاتی نظیر عدم تمکین صاحبان حمام های خزینه ای از اقدام ضربتی شهردار و استفاده برخی از همان معترضان به صورت مخفیانه! و پنهانی از این حمام ها به دور از چشم ماموران شهرداری!

برخی از خدمات اجرایی و عمرانی جواد عطارها در دوران شهرداری کاشان

تحول عظیم در بخش بهداشتی جامعه همراه با بستر سازی فرهنگی مثل ایجاد دوش به جای خزینه با حفط اصالت منطقه جهت گردشگران خارجی و داخلی.طرح و اجرای میدان بزرگ کمال الملک و سه خیابان محتشم، ملاحبیب الله شریف و فاضل نراقی.انجام مطالعات تشخیص منابع آب های زیرزمینی توسط کارشناسان خارجی در کاشان به دعوت شهردار به منظور تاًمین آب شرب و ایجاد فضای سبز. اقدام برای درمان بیماران مستضعف از طرف شهرداری با انعقاد قرارداد با یک پزشک غیربومی.حفر اولین چاه عمیق در «ابی دردا» جهت تاًمین آب نمای میدان فین و فضای سبز شمال غرب کاشان و ایجاد سیل بند انحرافی در مسیر سیلاب خنب و دره به شهر.

فعالیت های فرهنگی:تالیف رساله ای تحت عنوان ( درآمدی بر بازسازی کشاورزی کویر و قنوات ). تدوین و تالیف طرح های اجرایی برای احیای فاضلاب شهری و آب انبارهای قدیمی.

مسئولیت های اجرایی دیگر: رییس انجمن شهر و هیئت نظارت انتخابات در دو دوره. رییس شورای داوری ( حل اختلاف با انتخاب مردم ). عضو شورای آموزش و پرورش منطقه کاشان. عضو شورای حفاظت آثار باستانی کاشان.عضو اتاق اصناف و عضو انجمن شیر و خورشید سرخ. مشاور و حسابرس شهرداری کاشان در دو دوره  شهرداران انتصابی قبل انقلاب. رییس هیئت امنای زیارت پنجه شاه.رییس کمیته احیای قنوات شهرستان کاشان از طرف وزیر کشاورزی در سال ۵۸٫

پرونده سازی نافرجام بر علیه عطارها

«شهردار کاشان حین بازجویی فرار کرد». این خبری بود که روزنامه اطلاعات صبح شنبه ۱۱ آذر ۳۴ منتشر کرد. ماجرا از این قرار بود که به دنبال شکایت عده ای از جواد عطارها «شهردار کاشان» بازپرس دیوان کیفر برای تحقیقات و بازجویی از شهردار به کاشان آمد و یک سره به دادگستری این شهر رفت و دستور احضار شهردار را صادر کرد. طبق قانون آن روزگار تمام متهمان بسته به مدت زمان بازجویی باید مدتی را در بازداشت بسر می بردند و جواد عطارها که از بی گناهی خود مطمئن بود و می دانست شکات فقط به دنبال بازداشت وی حتی برای یک ساعت هستند تا به آرزوی خود که بی آبرو کردن اوست دست یابند از یک فرصت مناسب به بهانهً رفتن به دستشویی! استفاده و از دادگستری متواری شد و شبانه راه تهران را در پیش گرفت.

بهانه شکات، صرف برخی هزینه ها در پذیرایی از وزیر کشور در سفر به کاشان بود و گویا عطارها را متهم به حیف و میل بیت المال کرده بودند اما عاقبت بررسی این پرونده چیزی جز تبرئه شهردار کاشان در دادگاهی که در تهران برپا شد، نبود.

مرگ در ۷۶ سالگی

۱۳ فروردین ۱۳۶۹؛ جواد عطارها در این روز و در ۷۶ سالگی پس از عمری تلاش صادقانه برای اعتلا و پیشرفت اجتماعی و فرهنگی کاشان درگذشت و در دارالسلام به خاک سپرده شد. جواد عطارها در حالی رخ در نقاب خاک کشید که تا سالیان واپسین عمر مورد مشورت بسیاری از مسئولین اجرایی کاشان بود و لحظه ای از اندیشیدن به شهر و دیار مادری باز نماند.

*این روایت با اندکی ویرایش از شماره ۴۸۲ نشریه آرمان کاشان- ۲۶ دی ۹۱ -بازنشر شده است.

روایت روزگارِ سختِ یک شهردار تحول خواه002

لینک کوتاه : https://kashanonline.com/?p=3835

برچسب ها

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.