تاریخ : پنج شنبه, ۱۳ آذر , ۱۳۹۹ 18 ربيع ثاني 1442 Thursday, 3 December , 2020
0
تكه اي از تاريخ؛

برج و باروی جلالی کاشان

  • کد خبر : 1236
  • 16 مهر 1393 - 8:33
برج و باروی جلالی کاشان

مهران عمراني

کاشان آنلاین : قلعه جلالی در انتهای خیابان علوی، در طرفین خیابان، دو دیوار بلند کاهگلی به چشم می خورد که از بقایای حصار معروف عهد سلجوقی است. گفته شده است كه این دژ تسخیرناپذیر در اواسط قرن پنجم هجری قمری به همت یکی از رجال نامدار و سخاوتمند، در دولت سلجوقیان به نام خواجه مجدالدین ابوالقاسم کاشانی ساخته شده و بارها جان مردم کاشان را از دست مهاجمین و اشرار نجات داده است. اين حصار و بارو تا اواسط دوران قاجار پابرجا بوده و محدوده اي كه امروز به عنوان بافت تاريخي كاشان از آن نام برده مي شود را پوشش مي داده است. اين بارو از همين منطقه تا ميدان قاضي اسدالله و از آنجا تا ميدان فين كه دروازه اي موسوم به دروازه فين در آن جاي داشته است، از آنجا تا دروازه ملك آباد و سپس تا ميدان ۱۵ خرداد كه دروازه قم ناميده مي شد. از آنجا تا دروازه دولت، سپس تا دروازه عطا و از آنجا تا دروازه اصفهان كه نزديك همين برج و باروي انتهاي خيابان علوي است امتداد داشته است.

قلعه جلالیمنطقه «پشت مشهد» بيرون از اين حصار قرار داشته و اهالي آن از طريق دروازه دولت وارد منطقه مركزي شهر مي شده اند. مهندس امينيان بر اين باور است كه واژه پشت مشهد به معناي منطقه پشت حصار است و مشهد در اين جا اشاره به همين باروي جلالي دارد. مي دانيم كه در زمان تصرف ايران به دست اعراب، اهالي شهر كاشان با فاتحان عرب به جنگ پرداختند و اين نشان مي دهد كه در آن زمان نيز كاشان داراي بارو و حصار بوده است. در دوره خلفا نيز چندين بار اهالي كاشان به همراهي واليان شيعه شورش مي كنند و اين بدون وجود دژ باوركردني نيست. داستاني كه به احداث كاشان در زمان هارون الرشيد اشاره دارد نيز به احتمال زياد به تجديد و ترميم بناي همين بارو تأكيد دارد. در زمان صفويه نيز طي چندين سال يكي از امراي قزلباش در كاشان دولت خودمختار تشكيل مي دهد و با استفاده از همين بارو در برابر لشكر سلطان مقاومت مي كند. اما پس از تثبيت حكومت قاجار اين بنا ديگر ترميم نمي شود، چنان كه كلانتر ضرابي در مرات القاسان مي نويسد: «از آثار قدیمه کاشان، قلعه جلالی است که سلطان جلال الدین ابوالفتح ملک شاه بن آلب ارسلان سلجوقی در سمت غربی کاشان، متصل به باروی شهر بنا کرده و خندق شهر از دور آن گردش می کند. آن را چهار برج از طرف طول و چهار برج از طرف عرض است و چنان ساخته اند که دیوار جنوبی آن همان باروی شهر است و سه طرف حصاربندی آن در اصل شهر پابرجا شده که باروی شهر به باروی آن قلعه گردش می کند. بالفعل در آن قلعه از ابنیه و امارات مطلقا اثری مشهود نیست و ملک متصرفی مردم است و چهار فصل در آن زراعت می شود».

ضربه نهايي به اين بارو نيز در دوران شورش نايب حسين و فرزندانش وارد مي شود. هنگامي كه سربازان نايب در داخل شهر سنگر مي گرفتند، نيروهاي دولتي براي ورود به شهر به تخريب كامل ديوارها مي پرداختند و پس از آن نيز معدود نقاط باقيمانده به دست زارعان تخريب مي شد و از خاك آن براي مزرعه هاي خود استفاده مي كردند. تكه هاي به جا مانده از ديوار نيز در خيابان كشي هاي اوايل دوران پهلوي به طور كلي از ميان رفت. شايد يكي از دلايل برجا ماندن همين بخش از ديوار، وجود ارگ دولتي كاشان در كنار آن است. به هر حال اين بنا در ۳ اسفند سال ۱۳۵۵ به شماره ۱۳۵۰ در ميراث تاريخي كشور ثبت شد و در آغاز دهه ۷۰ شمسي با حمايت مهندس محلوجي و به دست مهندس امينيان كه مديريت ميراث فرهنگي كاشان را عهده دار بود مرمت شد.

 

لینک کوتاه : https://kashanonline.com/?p=1236

برچسب ها

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.