در سخنرانی روز شهادت حضرت زهرا علیهاالسلام، بخشی از کلمات ایشان که کمتر مورد توجه قرار گرفته را مورد بررسی قرار دادم.
گرچه سراسر بیانات حضرت سیدة النساء علیهاالسلام باید به عنوان شاهکاری جواهرآسا از جهات گوناگون موضوع مقالات و خطابهها و تألیفات قرار گیرد، اما این بخش که در ضمن مطالب گفته شده در عیادت زنان مهاجر و انصار است در نوع خود صراحت و آشکاری افزونتری دارد.
ایشان فرمودند:
وَیْحَهُمْ أَنَّی زَحزَحوهَا عَنْ رَوَاسِی الرِّسَالَةِ وَ قَوَاعِدِ النُّبُوَّةِ وَ مَهْبِطِ الرُّوحِ الْأَمِینِ وَ الطَّبِینِ بِأُمُورِ الدُّنْیَا وَالدِّینِ، «أَلا ذلِکَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِینُ».
در این جملات که با عبارت کوبندهی « وای بر مردان شما » آغاز میشود، چهار ویژگی برای کسانی که شایستهی نشستن بر مسند رسول الله صلی الله علیه و آله هستند، شمرده میشود؛
۱) کوههای بلند رسالت
۲) پایههای نبوت
۳) محل نزول روح الأمين با وحی تبیینگر
۴) عالمان حاذق در امر دنیا و دین
سه وصف نخست بر این امر تأکید دارد که مسأله خلافت و جانشینی ارتباط وثیق و پیوند استواری با نقطهی اوج رسالت و نبوت الهی و بهرهمندی از منبع وحی دارد. ناگفته پیداست که این ویژگی را هیچ کس در تمام تاریخ، نمیتواند ادعا کند جز آنکه رسوا شود.
اما ویژگی چهارم خبر از مدخلیت موضوع مهم دیگری میدهد که عمدا یا سهوا مورد یک بیاعتنایی مستمر تاریخی واقع شده و آن اینکه جانشین حقیقی باید نسبت به دو مسأله دنیا و دین کارشناس باشد.
براین اساس کسانیکه در مورد مسائل جهان حاذق نیستند، صلاحیت جانشینی و مشروعیت حکمرانی دینی ندارند حتی اگر در مراتب عالی شناخت دینی باشند و بالعکس.
از منظر حضرت صدیقه کبری سلام الله علیها توفّر و اجتماع این اوصاف برای صحت ادعای جانشینی، ضروری است و هرکس در هرنقطه از تاریخ و جغرافیا امر و نهی حکومتی خود را به رسول اکرم صلی الله علیه و آله و دین منتسب کند و فاقد این شروط باشد، علاوه بر عدم مشروعیت، نتیجهای جز « خسران و زیان آشکار » نخواهد داشت.
