عادلی در بخشی از این گفت وگو، به سفرش به آمریکا و دیدار و گپ و گفت شماری از کارآفرینان و سرمایه داران مشهور ایرانی مهاجر به آمریکا با خود در اردیبهشتِ ۳۴ سال پیش اشاره میکند. بدون هیج توضیح اضافهای، بخشی که عادلی به شرحی از اظهارات تامل برانگیز و حسرتآور مرحوم محمود لاجوردی درباره اشتغال زایی و خدمات کارآفرینیاش در شهرهای مختلف ایران، در دیدار با خود ارائه میدهد، را بخوانید.
سئوال: شما اردیبهشت ۱۳۷۰ برای دیدار با ایرانیان مقیم امریکا به نیویورک سفر کردید. از صاحبان مشهور صنایع و سرمایهداران شناختهشدهی پیش از انقلاب هم شرکت کرده بودند؟
پاسخ: آقای کمال خرازی تعداد زیادی از ایرانیان مقیم امریکا را به این جلسه که در یک هتل برگزار میشد، دعوت کرده بود. استقبال خوبی هم شد و تصور میکنم نزدیک به ۸۰۰ نفر به این جلسه آمدند. وقتی جلسهی عمومی به پایان رسید، تعدادی از حضار درخواست ملاقات خصوصی کردند. من و دکتر نوربخش هم استقبال کردیم. از جمله با لاجوردیها دیدار کردیم.
محمود لاجوردی که از بقیه مسنتر بود، صحبتی کرد. گفت سه نسل از خانوادهی من اینجا حاضر هستند و فرزند و نوهاش را به ما معرفی کرد. بعد گفت که ما در ایران ۴۸ کارخانه ایجاد کردیم و شما تصور میکنید من یک سرمایهدار بودهام، اما از یک کارگر بیشتر کار میکردم. کمتر روزی بود که آفتاب بزند و در کارخانه نباشم و کمتر شبی بود که آفتاب غروب کند و من غروب آفتاب را در کارخانه نبینم. ما افرادی هستیم که تجارت را بلد هستیم.
لاجوردی گفت روزی که من به امریکا آمدم، چهلهزار دلار بیشتر همراهم نبود. در حالی که خودم و پسران و نوههایم ۲۵ نفر بودیم. الان ده سال از انقلاب گذشته و من آن چهلهزار دلار را تبدیل به ۱۴۰ میلیون دلار ثروت کردهام. هیچ دارایی از قبل هم در امریکا نداشتم و هرچه داشتم در ایران ماند. بعد، از علاقهاش به ایران حرف زد و گفت من گروه صنعتی بهشهر را درست کردم، کارخانهی ریسندگی پاکریس را درست کردم. میگفت شما را به خدا مراقب این کارخانه باشید. من مجهزترین دستگاهها را برای ریسندگی در آن نصب کرده بودم.
مرحوم خسروشاهی و اگر اشتباه نکنم حاجبرخوردار هم آمدند. آقای گلزار سرمایهگذار و سازندهی شهرک اکباتان نیز به دیدار ما آمد. محمدتقی توکلی صاحب کارخانهی کبریت توکلی و بنیانگذار ماشینسازی تبریز نیز آمد و تنها با من ملاقات کرد. ایشان در کابینهی جمشید آموزگار هم وزیر نیرو بود.
*از متن گفتوگو با محمدحسین عادلی، رئیس بانک مرکزی در دولت هاشمی رفسنجانی منتشر شده در اندیشه پویا ۹۶
