کاشان آنلاین: اولین بانوی تاریخ ورزش کاشان که تا سطح اول والیبال ایران درخشید، کسی نیست جز بانو «فرخنده صالح». اسپُکر بلندقامتی که اوایل دهه ۵۰ چندین سال در تیم همای تهران جزو بهترین بازیکنان آن تیم بود و اگر آذرماه ۹۶ تسلیم یک بیماری نادر و کمتر شناخته شده نمیشد، امروز ۷۶ ساله بود.
به روایت حسین بهرامصفت، مربی تیم تاج (رقیب هما در مسابقات والیبال زنان باشگاههای تهران)، فرخنده صالح ورزشکاری مهربان، تحصیلکرده، مودب، نجیب، خوشقلب و بهشدت قابل احترام بود و صدالبته این صفات در دورهای که ساختار ورزش آماتوری اما اصیل ایران فاقد پولپرستی و مادیگرایی بازیکنان بود، برای اکثر ورزشکاران زن و مرد دهه ۴۰ و ۵۰ ایران کاربرد دارد.
فرخنده صالح ورزش را در تهران از دوره دبیرستان با والیبال بهصورت جدی پی گرفت و ابتدا والیبال را به شکل باشگاهی در تیم «انجمن بانوان و دوشیزگان» آغاز کرد و بعد به تیم «هما» پیوست و علاوه بر درخشش با تیم ملی والیبال بانوان ایران، هنگامی که در رشته معماری داخلی در دانشکده هنرهای تزیینی دانشگاه تهران تحصیل میکرد همراه با تیم منتخب والیبال دانشجویان ایران در یک دوره رقابتهای بین المللی به میزبانی مسکو به میدان رفت.
پدر فرخنده، سرلشکر صادق صالح اصالتا زادۀ کاشان است که بهدلیل ماموریتهای متعدد در ارتش، در شهرهای مختلف در حال خدمت بود و در خلال این ماموریتها، بانو فرخنده، بهمن ۱۳۲۷ در کرمانشاه متولد شد اما ریشه و تبار کاشان همیشه همراه فرخنده و پدرش بود. مادر بانو فرخنده نیز از جهت مادری به خاندان غفاری کاشانی منتسب است. نکته جالب اینکه «الهیار و جهانشاه صالح» نیز پسرعموهای پدر فرخنده صالح هستند.
فرخنده صالح فروردین ۱۳۵۳ و در حوالی خداحافظی از والیبال، با بهمن فرزاد که تحصیل کرده خارج از کشور بود ازدواج کرد و این دو بلافاصله برای زندگی راهی آمریکا شدند. بهمن فرزاد که نوه عموی فرخنده بود از ناحیه مادری به کاشان و خاندان شیبانی متصل است. یعنی عروس و داماد، هر دو ریشه و تباری کاشانی داشتند و حاصل این ازدواج، پرستو و احمدعلی هستند که اکنون ساکن خارج کشور میباشند.
مسعود عطارها (پژوهشگر بافت تاریخی کاشان و نوه خالۀ پدری فرخنده صالح) نیز درباره سبقۀ خانوادگی او میگوید: پدربزرگ مادری فرخنده خانم، «محمدرضا وجدانی» دادستان شاخص دستگاه قضایی دوره پهلوی اول بود و حتی در یک پرونده زمین، ملکی که توسط دولت به زور از صاحب آن گرفته شده بود را با شکایت مالک، به او بازگرداند.
به گفته عطارها، فرخنده صالح دهه ۵۰ پس از ازدواج با همسرش برای همیشه راهی آمریکا شد و پس از درگذشت در آذر ۹۶، در همانجا به خاک سپرده شد. عطارها همچنین میگوید: فرخنده خانم با اینکه سالها در آمریکا سکونت داشت اما یاد کاشان، شهری که زادبوم پدری اش بود هرگر از ذهن او خارج نمیشد و در دهه ۸۰ با سفر به کاشان، یکبار به صورت مفصل در بافت تاریخی این شهر گردش کرد و از تماشای خانه مرمت شدۀ عباسیان نیز لذت برد.
درباره جایگاه والیبالی بانو فرخنده صالح، به عنوان اولین بانوی ورزشکار سطح ملی در تاریخ کاشان گفتنی آنکه، او جزو نسل دوم والیبال زنان ایران است که از اواسط دهه ۴۰ مطرح شدند. فرخنده صالح به همراه روحی پندنواز، ژاله هادیزاده، لیلا امامی، ماری تت، مینو اشتیاق، پری فردی، ثریا یگانه، نسرین شکوفی، معصومه مروی، عذرا ملک، مهری خرازی، ژیلا هروی، ناهید حسینی، فاطمه سپنجی و .. در والیبال زنان ایران از حدود سال ۴۵ تا پایان دهه ۵۰ درخشیدند که از جمع این بازیکنان باافتخار، فرخنده صالح و مینا فتحی از دنیا رفتند و ماری تت کاپیتان تیم نیز امروز در آمریکا زندگی میکند.
یکی از بازیهای باشگاهی درخشان بانو فرخنده صالح، دوم بهمن سال ۵۲ در فینال والیبال زنان تهران رخ داد، جایی که تاج و هما در سالن محمد نصیری، برابر هم قرار گرفتند و صالح (اسپُکر پرقدرت هما) در ستهایی که هما برنده شد، نمایش موثر و خوبی در کنار همبازیانش ماری تت، مینا فتحی، مینو اشتیاق، ژیلا هروی، فهیمه فرمانآرا و .. از خود ارائه داد تا این فینال با نتیجه سه یر یک، به سود هما پایان یابد.
دنیای ورزش در توصیف بازی خوب اسپُکر هما در این بازی نوشت: فرخنده صالح بازیکن پرتوان هما در این دیدار با موجودیتی تحسینبرانگیز ظاهر شد و در پای تور به عنوان اسپُکر کیفیتی موفق و کوبنده به نمایش گذارد و تنها در مواردی معدود، کلیه اسپکهایش ثمربخش و امتیازآور بود.
منبع: نشریه مردم سیلک/ ۲۹ آذر ۱۴۰۳
