کاشان آنلاین/ میراث جهانی یونسکو به مجموعه مکانهای فرهنگی یا طبیعی ثبت شده در سازمان جهانی یونسکو مانند جنگل، کوه، آبگیر، صحرا، بقعه، ساختمان، مجموعه یا شهر گفته میشود که به صورت فهرستی توسط کمیته میراث جهانی یونسکو همه ساله برگزیده شدهاند.
سایتهایی که در این فهرست قرار میگیرند بر اساس کنوانسیون حفاظت از میراث جهانی فرهنگی و طبیعی متعلق به تمام انسانهای زمین، فارغ از نژاد، مذهب و ملیت خاص، محسوب میشوند و دولتها موظف به حفظ و نگهداری این آثار هستند.
باغ ایرانی به باغهایی گفته میشود که بر پایه معماری و عناصر تشکیل دهنده آن از جمله ساختار هندسی، آب و درختان و کوشک میانی و غیره عمدتاً در فلات ایران و مناطق پیرامونی متأثر از فرهنگ آن رواج داشته است.
مجموعه ۹ باغ در ایران و دو باغ در هند و یک باغ در پاکستان، در ۲۹ژوئن سال ۲۰۱۱ به عنوان میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدهاند.
هر مکان دست کم باید یکی از پنج معیار یونسکو را برای ثبت در میراث جهانی دارا باشد که باغ های ایرانی با کسب ۵ معیار یونسکو در نشست ۳۵ یونسکو به ثبت جهانی رسیدند.
معیارهای یونسکو برای باغ های ایرانی ؛
معیار نخست:
باغ ایرانی شاهکاری است در حوزه ابتکارات خلاقانه بشر که توسط بسیاری از تاریخ دانان و سیاحان در طول تاریخ، به کرات اظهار شده است. الگوی اولیه آن به باغ پاسارگاد بر می گردد. ابداع مفهوم (چارباغ)، که ریشه در ادبیات اساطیری ایران باستان دارد (منظور چهارباغ ارکان با مفاهیم والای آسمانی است) و اجرای خلاقانه اصول آن در باغ ایرانی، اجرای خلاقانه ابتکارات مهندسی و هنر معماری ایرانی، طراحی خلاقانه نظام های آب رسانی و آبیاری پیچیده در اقلیم های متنوع ایران، گزینش تخصصی و جانمایی صحیح گونه های گیاهی مناسب در باغ ها با اقلیم های گوناگون و رعایت اصل تقارن و …این عوامل بر روی هم به گونه ای موجه، نمادی از بهشت موعود را در اقلیم خشک ایرانی عرضه کرده اند.
معیار دومین:
باغ ایرانی جلوه ای برجسته از تبادلات مهم ارزش های برجسته بشری است. در این ارتباط، الگو برداری کشورهای آسیای غربی ( از جمله هندوستان، پاکستان، افغانستان) کشورهای عربی و حتی کشورهای اروپایی مانند اسپانیا از نظام باغ ایرانی حائز اهمیتی ویژه است. هم چنین توسعه و تداوم الگوی باغ ایرانی در دوره های مختلف در سرزمین ایران نیز از اهمیت شایانی برخوردار است.
معیار سومین:
باغ ایرانی نمایش دهنده روند شکل گرفتن و تثبیت سنن فرهنگی در بستری با قدمت بیش از ۲۵۰۰ سال است و باغ های ایرانی نقش مهمی در جنبه های مختلف فرهنگی و اجتماعی جامعه داشته است و در کاخ ها و ساختمان های عمومی و مقبره ها و میدان ها همیشه حضور داشته است.
معیار چهارمین:
باغ ایرانی نشانی از ترکیب عناصر طبیعی و انسانی در فضایی روح بخش و حاکی از تعاملات سازنده فرهنگی است و به عنوان منبع و الگوی اولیه باغ هندسی بر سایر باغ های جهانی مانند باغ های عربی و … قابل ملاحظه است.
معیار پنجمین:
باغ ایرانی رابطه ای مستقیم با شکل گیری و گسترش مجموعه ای غنی از رویدادهای برجسته فرهنگی و دارای ارزش جهانی دارد، از جمله با شاهکارهای ادبی مانند شعر حافظ، سعدی و فردوسی، طرح فرش ایرانی، طرح منسوجات و دست بافته های ایرانی، طرح مین یاتور ایرانی، ساختار موسیقی ایرانی و ساختار و تزئینات معماری ایرانی ارتباط مستقیمی دارد و الهام بخش آنها بوده است، هم چنین باغ ایرانی تصویر زمینی بهشتی است که خداوند متعال در قران کریم به رستگاران وعده داده است.
۹ باغ ایرانی ثبت شده در فهرست جهانی یونسکو عبارتند از:
باغ فین کاشان، چهل ستون اصفهان، پاسارگاد و ارم شیراز، عباس آباد بهشهر، شازده ماهان(شازده ) کرمان، دولت آباد یزد، پهلوانپور مهریز یزد و اکبریه بیرجند
