این رخداد، سفر دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو و هیئت همراه به منطقه کاشان در جهت تسهیل پیوستن کاشان به شبکه شهرهای خلاق یونسکو بود و با این هدف دکتر حسن فرطوسی (دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو) به بازدید از برخی بناها و آثار تاریخی کاشان و به عبارتی مواریث و گنجینههای ارزشمند و تاریخی کاشان پرداخت.
در هشتمین روز از خرداد ۱۴۰۴، دانشگاه کاشان میزبان دبیر کل کمیسیون ملی یونسکو شد تا در «سمینار تخصصی خلاقیت در معماری منطقه فرهنگی کاشان» جمعی از استادان و محققان دانشگاهی حوزه باستان شناسی و تاریخ و معماری، از شرح یافتهها و پژوهشهای خود درباره آثار باستانی و تاریخی کاشان بگویند. تحقیقات و یافتههایی که شاید قدمت این منطقه را به فراتر از هشت هزار سال، رهنمون کند.
در پنل (نشست اول) این سمینار که خلاقیت در معماری کاشان (دوره های باستان و اسلامی) نام داشت،محسن جاوری و رضا نوری شادمهانی (از اعضای هیئت علمی گروه باستان شناسی دانشگاه کاشان)، به شرح برخی از کاووشهای چند سال اخیر خود در محوطه های باستانی اطراف کاشان همچون محوطه کفتارخون و .. کشف آثاری از دوران پارینهسنگی در این کاووشها پرداختند.
در پنل دوم، با عنوان خلاقیت در عناصر شاخص معماری کاشان (منابع تاریخی، خانه ها، بازار، باغ فین) مهدی ممتحن (رئیس دانشکده معمای و هنر دانشگاه کاشان)، محمد مشهدی نوشآبادی (عضو هیئت علمی گروه ادیان و فلسفه دانشگاه کاشان) و حمیدرضا جیحانی (عضو هیئت علمی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه بهشتی) نیز به بیان دیدگاههای خود در بخشهای تخصصی پرداختند که از جمله میتوان به شرح برخی از مساجد تاریخی منطقه کاشان در عهد سلجوقی و ویژگیهای معماری آنها توسط محمد مشهدی نوشآبادی اشاره کرد.
در پنل سوم، با عنوان (خلاقیت در آموزش و صنایع وابسته به معماری کاشان)، اعظم السادات رضویزاده (عضو هیئت علمی گروه معماری دانشگاه آزاد کاشان) و محمدرضا عطایی (مدیر گروه معماری دانشگاه آزاد کاشان) به بیان دیدگاههای خود پرداختند.
در بخشی از این سمینار که با حضور کارشناسان و محققان و فعالان حوزه تاریخ و میراث فرهنگی کاشان همراه بود، مهندس حسین محلوجی وزیر پیشین معادن و فلزات و موسس و مدیر بنیاد فرهنگ کاشان، در سخنانی با تقدیر از ارائه تحقیقات جدید پیرامون کشف یافتههای ارزشمند باستانی جدید در منطقه کاشان، از آمادگی بنیاد فرهنگ کاشان برای انتشار این یافتهها شامل اسناد و شرح یافتهها در قالب مجلدات جدید دانشنامه کاشان خبر داد.
در قسمتی دیگر از این رویداد تخصصی،حسن فرطوسی دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران در سخنانی، کاشان را شهری با تاریخ و تمدن غنی و فوقالعاده در سطح بینالمللی عنوان کرد و افزود: یکی از عناصر کلیدی این شهر، خلاقیت است که نقش مهمی در معرفی و توسعه آن ایفا میکند.
وی ویژگی دوم این شهر را پویایی و یادگیرندگی مداوم دانست و با بیان اینکه در طول تاریخ، این ویژگیها در شبکههای جهانی شهرهای خلاق مورد توجه قرار گرفته است افزود: خوشبختانه، از سال ۱۳۹۵ کاشان به عضویت شبکه جهانی شهرهای خلاق یونسکو درآمده است و در این مدت، برنامههایی اجرا شده و مذاکراتی صورت گرفته است که منجر به تنظیم برنامههای جدید و ارائه آموزشهای دانشگاهی شده است.
به گفته دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، هدف از این اقدامات بهرهبرداری بهتر از ظرفیتهای یادگیرنده و مستندسازی فعالیتهاست.
وی با بیان اینکه با وجود رقابت بین شهرهای مختلف، کاشان توانسته است جایگاه خود را حفظ کند و به عنوان یک شهر خلاق مورد بررسی و ارزیابی یونسکو قرار گیرد،یادآور شد: این شهر، با تلاش مسئولین و همراهان، سعی در نشان دادن ظرفیتهای تمدنی، تاریخی، فرهنگی و معماری خود دارد و کاشان باید همچنان در مسیر توسعه باقی بماند و بتواند به عنوان یکی از شهرهای خلاق و برتر در ایران و جهان شناخته شود و جایگاه ویژهای در فهرست شهرهای خلاق یونسکو کسب کند.
فرطوسی با تاکید بر اینکه در دنیای امروز، نیاز به اصلاح و بهبود مداوم است و تاکید این سمینار بر ساختن و تقویت ظرفیتهای دانشگاهی و کارشناسی است افزود: سخنرانیهای ارائهشده در این برنامه شامل مطالب متنوع و مرتبط با فضای آکادمیک و علمی بوده و نماد دانش و علم روز دانشگاهها است، بهویژه در زمینه معماری و مباحث تخصصی که توسط اساتید شناختهشده و فارغالتحصیلان دانشگاههای معتبر دنیا ارائه شده است.
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران با بیان اینکه انتظار از برگزاری این سمینارها، ارائه مطالب مفید و درخور شأن دانشگاهی است که بتواند درخشش و جایگاه دانشگاهها را ارتقاء دهد، افزود: یکی از اهداف مهم، فعالسازی ظرفیتهای بینالمللی و بهرهبرداری از شبکههای جهانی دانشگاهی است، بهطوری که دانشگاه کاشان بتواند در این شبکهها حضور فعال داشته باشد و در توسعه و بهرهوری جهانی نقشآفرین باشد.
دکتر فرطوسی با بیان اینکه شهر کاشان،به عنوان یک شهر یادگیرنده و هوشمند،باید زیرساختهای آموزشی و فرهنگی خود را توسعه دهد و در مسیر آموزش و آگاهیبخشی به مردم گام بردارد ادامه داد: کاشان،با عضویت در شبکههای جهانی و بهرهبرداری از این فرصتها، میتواند به اولین شهر خلاق معماری ایران تبدیل شود و نماد برتری و میراث فرهنگی بزرگ بشری گردد.
به گفته دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، هر شهری در دنیا باید تواناییها و داشتههای خود را معرفی کند و درخشندگی آن را به جهانیان نشان دهد، همانطور که در گذشته شهرهای بزرگ و نمادهای فرهنگی این کار را انجام دادهاند.
فرطوسی به اهمیت توسعه پایدار و نقش آن در پیشرفت کشور و جهان اشاره کرد و افزود: هدف اولیه شروع فعالیتها، ارائه ارزشهای فرهنگی و اجتماعی به دنیا بوده است، نه خودنمایی یا توسعه صرف اقتصادی.
وی با بیان اینکه بر اساس اهداف یونسکو، توسعه باید شامل حفظ محیط زیست، زیرساختهای فرهنگی و اجتماعی پایدار باشد، خاطر نشان کرد: باید به عناصر فرهنگی و سنتی احترام گذاشته و از تخریب میراث فرهنگی جلوگیری کرد، و در عین حال، دانشگاهها نقش مهمی در مسئولیت اجتماعی دارند، از جمله در ترویج نوآوری و کارآفرینی.
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران بر اهمیت مستندسازی میراث فرهنگی و معماری سرزمینهای تاریخی، بهویژه در کاشان، تأکید کرد و افزود: این کار میتواند در مقابله با چالشهایی مانند بحران آب و تغییرات اقلیمی مؤثر باشد.
وی همچنین به ضرورت توجه به هنر، خلاقیت و معماری بومی که تلفیقی از طبیعت و اقلیم است، اشاره کرد و گفت: این روند میتواند فرصتهای بزرگی برای همکاریهای بینالمللی و ارتقاء سطح آگاهی فرهنگی و علمی در کشورهای جنوبی ایجاد کند.
رئیس دانشگاه کاشان نیز در این نشست افزود: دانشگاه کاشان، یکی از دانشگاههای جامع و معتبر در ایران است که در زمینههای مختلف علمی و فرهنگی فعالیت میکند. دانشگاه کاشان در حوزههای مختلف معماری، ادبیات، زبان، ریاضیات و علوم انسانی فعالیتهای قابل توجهی دارد و شهر کاشان نشاندهنده تاریخ غنی و میراث فرهنگی منطقه است.
بهزاد سلطانی با بیان اینکه دانشگاه کاشان در سطح بینالمللی شناخته شده است تصریح کرد: ۲۹ استاد این دانشگاه در سطح جهانی شهرت دارند، که برخی از آنها در دستههای اول و دهم درصد برتر در رشتههای تخصصی قرار دارند.
وی با بیان اینکه دانشگاه کاشان در تولید کتابهای علمی و فنی نقش مهمی ایفا میکند و ارتباط نزدیکی با منطقه و صنعت دارد یادآور شد: این دانشگاه از نظر فناوری و نوآوری، بیش از ۸۰ شرکت فناورانه را پشتیبانی میکند و معاونت نوآوری و اقتصادی دانشگاه با هدف توسعه کارآفرینی و صادرات علمی بدون تمرکز صرف بر سود اقتصادی، بلکه با نگاه توسعهای و علمی ایجاد شده است.
بهزاد سلطانی افزود: بر اساس آمار جهانی، دانشگاه کاشان در میان دانشگاههای برتر قرار دارد و در برخی رشتهها جزو یک درصد برتر جهان است. این دانشگاه همچنین در حوزههای فناوری و تحقیقات علمی، نقش مهمی ایفا میکند و در تولید و نشر کتابهای علمی و فنی فعال است.
وی با بیان اینکه در حوزه آموزش، دانشگاه کاشان بر ارزشهای فرهنگی و علمی تأکید دارد و سعی میکند آموزشهای خود را بر اساس اصول و ارزشهای علمی و فرهنگی بنا کند.، خاطر نشان کرد: فضای آموزشی و پایاننامهها در این دانشگاه به گونهای طراحی شده است که همراستا با معماری شهر کاشان و میراث فرهنگی آن باشد، و ساختمانهای دانشگاه به شکل مدرن و در عین حال هماهنگ با محیط اطراف طراحی شدهاند تا محیطی مناسب برای آموزش و پژوهش فراهم کنند./ عکسها: مهدی سلطانیراد
