کاشان آنلاین : باید رویه ی زندگی خود را در زمینه ی مصرف منابع آبی عوضی کنیم. صرفه جوئی و استفاده بهینه در مصرف آب از هر دو جنبه دینی و اقتصادی باید در دستور کار مسؤلان و مردم قرار گیرد. همه هم و غم مسؤلان در مملکتی که بر پایهی دین اداره می شود باید این باشد که در همه امور به گونهیی تدبیر کنند که در مصارف مختلف آب، به خصوص کشاورزی و صنعتی همه چیز بر طبق مصرف عقلانی و بهینه پیش برود.
در زمانه ای که در کشور با بحران کم آبی روبرو هستیم و در آینده ی بسیار نزدیک اکثر جنگ های دنیا بر سر آب خواهد بود حتی از مصرف مستحبی آب هم باید خودداری کنیم. بنده بارها از برخی از ائمه جمعه خواهش کرده ام تا در تریبون هایشان در زمینه مصرف درست آب به مردم هشدار دهند اما چیزی که مسلم است این است که ما در کشورمان خوب حرف می زنیم اما عمل نمی کنیم.
برداشت های بی رویه از ذخایر زیرزمینی آب در کشور و ایجاد صنایعی که مستلزم مصرف بسیار زیاد آب هستند خسارت هاییست بس بزرگ که آیندگان ما را بابت آنها نخواهند بخشید. در شهر کاشان به خصوص و با این رویه ی مصرف غیر استاندارد و خارج از ضوابط مصرف بهینه ی آب، تا ۵ سال دیگر آبی برای مصرف نخواهد بود، غیر از اینکه از مسؤلان گرفته تا مردم به فکر متحول کردن شیوه های مصرف درست آب باشند. کسانی که باعث و بانی ایجاد کارخانه فولاد کویر در منطقه آران و بیدگل بودند اشتباه بزرگی مرتکب شدند چرا که احداث این کارخانه در منطقه کم آب و گرم و خشک آران و بیدگل با منطق و عقلانیت در تضاد بود.
یکی از گونه های اقتصاد مقاومتی، مصرف درست آب است. امروزه در اکثر کشورهای توسعه یافته از یک قطره آب باران به راحتی گذشت نمی کنند و با استفاده از برخی شیوه ها از آب باران به جای استحصال از ذخایر زیرزمینی استفاده می کنند و من از شهرداری کاشان و مقامات مسؤل می خواهم که یکی از شروط دادن مجوز پایان کار به ساختمان های نوساز را به تعبیه ی دستگاه مکانیزم جمع آوری نزولات آسمانی منوط کنند.
چند سال پیش در ایالت کالیفرنیای آمریکا شهردار و فرماندار این منطقه به دلیل کمبود آب به مردم اولتیماتوم دادند که از فلان روز باید ۲۵ درصد از مصرف آب تان را کاهش دهید و حتی این موضوع را نیز مطرح کردند که هر کس بیشتر از این مصرف کند مجازات زندان در انتظارش خواهد بود! جالب اینجاست که مدتی بعد مردم آنجا حتی در شیوه ی نگهداری از فضای سبز منزلشان هم تجدیدنظر کردند و به کشت گیاهانی در منزلشان روی آوردند که به آب کمی برای آبیاری نیاز داشته باشد.
این دیگر در جوامع توسعه یافته جهان امری عادی است که برای جبران کم آبی، آب فاضلاب را بعد از تصفیه راهی مدار مصرف می کنند. به مسؤلان آبفا و شهرداری کاشان توصیه می کنم در توافقی دوجانبه هر چه سریع تر ترتیبی بدهند که از فاضلاب تصفیه شده برای آبیاری فضای سبز شهری استفاده کنند و اگر اکنون این رویه حاکم شده به فکر توسعه آن باشند. مسؤلان می توانند از طریق اعزام پرسنل ویژه به منازل و دادن وسائل کاهنده مصرف زیاد آب به شهروندان و آموزش به آنان قدم بزرگی برای مصرف بهینه ی ذخایر آبی بردارند.
کشت چمن در فضاهای سبز غیر از شهرهای شمالی کشور که مشکل کمتری برای آب دارند نه تنها هیچ خاصیت و سودی ندارد بلکه هزینه های زیادی را نیز در بر می گیرد بطوری که بر خلاف درخت نه می توان از سایه آن استفاده کرد و نه به سالم سازی هوای آلوده ی شهرها کمک می کند و بدتر از همه اینکه به آب زیادی نیز برای تازه نگه داشتن آن نیاز است.
متأسفانه در تهران و بعد از کشت چمن به کاشتن گل در فضاهای سبز شهری روی آورده اند که این کار هم با اصول توسعه ی فضاهای سبز منافات دارد. در این بحران کم آبی کشت چمن در فضاهای سبز یک خیانت است چرا که بر طبق یافته های علمی کشت آن به گرمای کره زمین کمک می کند و مهمتر از همه اینکه هزینه زیادی برای نگهداری و آبیاری لازم دارد و از طرفی در هوای گرم و سرد همیشه زرد می ماند. بهترین جایگزین برای چمن در فضاهای سبز درختانی مثل کاج و سرو است که هم همیشه دارای طراوت و سرسبزیست و به آب محدودی برای آبیاری نیاز دارد و انبوه شاخ و برگ آن سایبان گسترده یی را فراهم می آورد.
وقتی در کشور اکثر استانها درگیر آلودگی زیستی به وسیلهی گرد و غبار می شوند می توان نتیجه گرفت که آنها منشأ داخلی دارند. البته در این میان مقداری نیز از بیرون مرزها به کشورمان وارد می شود. خشک شدن تالاب ها، چرای بی رویه دام ها و استحصال بی حد و مرز از ذخایر زیرزمینی آب از مهم ترین دلایل ایجاد گرد و غبار است. بیابان زدائی، کاشت درخت و مارچ پاشی و گستراندن شن در بیابان ها درمان درد گرد و غبار است.
*این یادداشت، گزیده سخنرانی مرحوم کردوانی “فعال برجسته محیط زیست و پدر علم کویر شناسی ایران” است که سال ۹۷ در کاشان ایراد شد.
