کاشان آنلاین : ماحصل پاسخ به پرسشهای ما در گفت و شنودی با حجت الاسلام فرجی پیرامون ابعاد شخصیتی، اخلاقی و مردمی مرحوم آیت الله معظم حاج سید مهدی یثربی قدس سره را در ادامه می خوانید ؛
باعث رونق حوزه های علمیه کاشان شدند
مرحوم آیت الله یثربی اعلی الله مقامه،شأنشان بالاتر از این است که بنده وجوه مختلف شخصیت ایشان را توصیف کنم. من از سال ۵۰ به بعد که از حوزه قم به کاشان آمدم، همین جا ( حوزه علمیه مرحوم آیت الله یثربی ) کنار ایشان بودم و گام به گام در درس و بحث و برنامه های ایشان با آن مرحوم همراه بودم.
حوزهای که ایشان در کاشان برپا کرد در منطقه بی نظیر بود و حقیقتاً حوزه کاشان از نظر کیفیت و پرورش فاضل و روحانی برجسته در ایران می درخشید. نتیجه اش این شد که بعد از سال ۵۷ خیلی از طلاب اینجا یا امام جمعۀ برخی شهرها شدند یا در مصادر امور کشور قرار گرفتند. این خیلی برای ما مهم بود. یکی از برنامه های مرحوم آیت الله یثربی برای ارتقای حوزه کاشان این بود که اساتید و فضلای عالم و خوبی را از قم به اینجا آوردند. قبل از این که حوزه علمیه مرحوم آیت الله یثربی در منطقه نضج بگیرد، حوزه فعال و شناخته شدۀ دیگری در کاشان نبود.یک مدرسه میانچال بود که به آن شکل فعال نبود. یکی هم درب یلان و یکی هم مدرسه امام ( مدرسۀ شاه سابق ) بود که بیشتر پایگاه گردشگران بود و تنها چند نفر طلبه در آن مشغول درس بودند. اما حقیقتاً رونق اینجا باعث شد آن حوزه ها هم رونق بگیرد. این یک واقعیت است. بعدها در کنار حوزه علمیه مرحوم آیت الله یثربی، حوزۀ قمصر و مشهد اردهال هم راه افتادند و خوب درخشیدند که اینها از آثار و برکات ایشان در امور حوزه بود.
به تنهایی یک سازمان تبلیغاتِ فعال و پویا بود
از همان دهه ۵۰ وقتی ماه محرم و رمضان از راه میرسید، اغلب علمای مبرز و مشهور نظیر آقایان گل سرخی،مطهری، بهشتی،مظاهری،صادقی قمی و .. با تقاضا و فراخوان ایشان از قم به کاشان برای سخنرانی می آمدند یعنی این عده به مرحوم آیت الله یثربی اعتماد داشتند. گاهی اوقات مثلاً ایشان از مرحوم آیت الله گلپایگانی تقاضای اعزام روحانی و خطیب متبحر و آگاه داشتند و آن مرجع فقید نیز افرادی را برای تبلیغ میفرستاد و سپس آیت الله یثربی آنها را به روستاها و مناطق اطراف کاشان و حتی به شهرکرد گسیل می کرد. این یعنی از نظر تبلیغات، ایشان یک «سازمان تبلیغی فعال و پویا به تمام معنا» بود.
مرحوم آیت لله یثربی، روی معرفی خوب و مناسب اسلام از سوی منبریها خیلی حساس بود و به خطبایی که وجوه معرفتی اسلام را خوب بیان می کردند خیلی علاقه داشت،حتی اگر فلان منبریای نکتهای می گفت که بر اساس معارف اسلام حقیقی نبود فوراً به او تذکر می داد و می گفت «شما فلان شبهه را خوب مطرح کردید اما پاسخ و جواب شبهه را نتوانستی بدهی.این شبهه در ذهن مردم میماند، باید حلش کنی». همیشه هم در محرم و صفر یا مجالس دیگر با دقت هم پای منبر می نشست و روی گفته های خطیب دقیق بود.
حکایت آن تابستان ها و توجه به ارتقای دینی و معرفتی کودکان دانش آموز
مرحوم آیت الله یثربی حتی روی ارتقای معرفتی و دینی بچه های دانش آموز هم حساس بود،خوب یادم هست ایشان حدود سال ۶۵ تا سال ۶۹ کلاس های تابستانی با کمک حوزه برای بچه های دانش آموز ابتدایی دختر و پسر از چهارم دبستان به بالا در همه مناطق کاشان راه اندازی کردند. یعنی ما اینجا برای تابستانِ بین ۶ هزار تا ۱۲ هزار دانش آموز از کاشان و آران و بیدگل تا بادرود و نطنز و سده و برزک تا وادقان برنامه داشتیم.
مسئولیت اجرایی این برنامه با من بود. ما با امام جماعت مساجد محلات کاشان در ارتباط بودیم و از آنها لیست دانش آموز میخواستیم تا برنامه های آموزش قرآن، معارف دینی،بیان احکام و حدیث و .. با تدریس طلاب در همان مساجد و حسینیۀ محلات برگزار شود.برنامه اردوی ورزشی و استخر هم در کنار این برنامه ها وجود داشت تا برای دانش آموز همه چیز صرفاً دینی و یکجانبه نباشد.تمام پشتیبانی و تامین هزینه ها هم با مرحوم آیت الله یثربی بود.آن زمان خوشحال بودیم که توانسته ایم به تعداد بالایی دانش آموز قرائت قرآن و معارف دینی بیاموزیم،کاری که آن چند سال برای دانش آموران کاشانی شد گمان نکنم در سالیان بعد انجام شده باشد. آن سالها محلهای در کاشان و روستایی در اطراف نبود که کلاس معارف دینی برای دانش آموزان در آن دایر نباشد. دانش آموزان ممتار هم در پایان دوره ها تشویق می شدند.
پاتک خلخالی به برنامۀ مخالفان تندرو
از مهمترین وجوه شخصیتی مرحوم آیت الله یثربی، بعد اخلاقی و مخصوصاً ایثار و گذشت و تحمل ایشان در برابر تخریب هاست.ایشان گاهی اوقات با دشمنان رادیکالش بهتر از دوستاش عمل می کرد! ابایی هم از نرمخویی و ابراز محبت و مودت با مخالفین فکری و عقیدتی خود نداشت، حال آن که برخی از آنها از هرگونه ابراز مخالفت گاه ناجوانمردانه در حق ایشان کوتاهی نمی کردند. مواردی هم بود که برنامه مخالفان عکس قضیه رخ می داد مثلاً اوایل انقلاب آقای خلخالی در سفری به کاشان قبل از خطبه های نمازجمعه در دبیرستان امام با تحریک عدهای قرار بود علیه مرحوم آقا سخنرانی کند، اما او آبی بر آتش نیت مخالفین ریخت و گفت: «خیلی از ماها که قبل انقلاب به زندان میرفتیم یا تبعید می شدیم این آیت الله یثربی بود که خانوادههای ما را اداره می کرد.» چهره برخی از مخالفین کینه توز مرحوم آیت لله یثربی در کاشان بعد این سخنان دیدنی بود!
مخالفان مانیفست اعتدالی مرحوم آیت الله یثربی قبل از انقلاب هم فعال بودند. یک روز در مدرسه امام ( مدرسۀ شاه سابق ) برنامه ای برپا بود و عده ای از معممین رادیکال و تندرو که پیرو تز مرحوم شریعتی بودند و برخیشان هم بعد انقلاب مسئولیت گرفتند،علیه آیت الله یثربی سخن میگفتند از جمله این که یکی از آنها از قاره آسیا در جهان شروع کرد و به نوبت کشور ایران و شهر کاشان و محله پشت مشهد را با عناوین عقب مانده و بدی یاد کرد تا به زعم خود برسد به نام مرحوم آیت الله یثربی به عنوان عامل این اتفاق! من اما آنجا از موضع انصاف آن شخص را مورد خطاب قرار دادم که« این ادعاها و حرفهای سخیف را چرا کنار نمی گذارید؟ آیا ایران و کاشان از افغانستان و پاکستان آن روز هم عقب افتاده تر است؟سری به سیستان و بلوچستان بزنید تا سطح رونق کاشان را بفهمید. کاشان (دهه ۵۰) اگر شهری متین و سالم است از برکت وجود آقای یثربی است»
دَرِ منزلی که هیچگاه روی مردم بسته نبود
از جهت همراهی و همدردی با مردم هم که همه میدانند،دَرِ منزل ایشان همیشه روی مردم باز بود. غیر از وقت درس و بحث حوزه و اوقات نماز، هر کس می آمد دست خالی از خانه ایشان بر نمی گشت.برایش دوست و مخالف فکری هم فرقی نداشت، برای همه به یک اندازه احترام و شخصیت قائل بود.اکثر اوقات در همان اتاق ساده منزلش می نشست و پذیرای مراجعان بود.حتی بی تکلف و بدون در نظرگرفتن شاًنیت نمایندگی امام، به افرادی که نیاز مبرم داشتند برای ساعات پایانی شب وقت ملاقات میداد. ما اگر گاهی اوقات از انسانهای واقعا مشکل گشا حرف می زنیم،یکی از مصادیق عینی اش مرحوم آیت الله حاج سید مهدی یثربی است.
خیلی از مردم کاشان و مناطق اطراف، با لطف ایشان مشکل شان حل شد. یکی مشکل پزشکی داشت، آن یکی برای جهیزیه فرزندش،آن یکی برای تکمیل اقلام منزلش. سال ۹۰ وقتی برای یک مشکل پزشکی به یکی از پزشکان ارتوپد معروف مراجعه کردم، لابلای گفتگوها وقتی صحبت مرحوم آیت الله یثربی شد، آن پزشک گفت من تاکنون حدود ۱۵۰۰ مراجعه کنندۀ نیازمند و کم توان داشته ام که با نامه از طرف ایشان برای درمان رایگان یا نیم بها آمده اند.
پیرمرد سیدی در کمیجان را حدود سه دهه پیش ملاقات کردم که وقتی صحبت مرحوم آیت الله یثربی شد بعد این که احوال ایشان را پرسید، گفت: ۳۰ سال قبل (دهه۴۰ )من با خانمم در سانحه رانندگی تصادف سختی کردیم به نحوی که پهلو و فک خانمم شکست و خودم نیز به سختی مصدوم شدم، هیچ پولی هم برای درمان نداشتیم. خبر به آقای یثربی که رسید،آن موقع ۳۰ هزار تومانِ هزینه درمان ما را تقبل کردند.
وفای به عهد و وقت شناسی در توجه به نیازمندان
رسیدگی به طلبه ها در حد امکان هم مورد دیگری از توجهات مرحوم آیت الله یثربی به اقشار مختلف بود.خود بنده زندگی سادۀ اولیه ام را با کمک ایشان آغاز کردم.یکی از دوستان تعریف می کرد که برای یک مورد ضروری از مرحوم آقا کمک می خواستم. روز مراجعه ایشان عازم قمصر بود اما تاکید کردند که ساعت ۱۰ شب در منزل هستم و منتظر شما. با خود گفتم که احتمالاً ۱۰ شب که دیروقت است، امکان ملاقات نیست و به منزل مرحوم آقا مراجعه نکردم، حوالی ساعت ۱۰ شب اما از منزل آقا به ما تلفن کردند. خود آقا پشت خط بود. گفتند مگر نگفتم ۱۰ شب بیا منزل؟ در جواب گفتم آقا ۱۰ شب و دیروقت است.پاسخ دادند من با شما تماس گرفته ام یا شما با من ؟!
شهرت و احترام در بین ائمه جمعه کشور
حضور مدام در جنگ تحمیلی و تزریق قوت قلب به رزمندگان هم بخش دیگری از زندگی مرحوم آیت الله یثربی است. یکی از خاطرات جالبم در این مورد، بر میگردد به اوایل جنگ که بنده و آیت الله یثربی و یکی از محافظان ایشان برای سرکشی به جبهه ها،عازم کرمانشاه شدیم. به شهر که رسیدیم به علت بمباران همه جا در تاریکی مطلق بود.مستقیم به مسجد و مدرسه آیت الله بروجردی رفتیم. شهید آیت لله اشرفی اصفهانی آن زمان نماینده امام و امام جمعه کرمانشاه بود.در تاریکی وارد مسجد و آهسته آهسته به ایشان نزدیک شدیم. آیت الله اشرفی اصفهانی تا بنده را دید پرسید از کجا آمدهاید؟ پاسخ دادم از کاشان. بلافاصله پرسید آیت الله یثربی حالشان خوب است؟ مرحوم آقا در تاریکی گفت: من یثربی هستم !
نفوذ کلام آیت الله و حکایت تبدیل میکده به مسجد
از بعد نفوذ کلام و تاثیرگذاری بر توده ها، آیت الله یثربی هم نمونه کم نظیری بود. مثلاً در قضایای تبدیل آن میکده به مسجد در ابتدای خیابان باغشاه قدیم،کنشگری آن مرحوم بعد آن سخنرانی توفانی که کاشان جای این نوع کاسبی( مشروب فروشی) نیست، و این که مکان آن مرکز را با کمک خیرین «خریدند» و سپس به مسجد تبدیل شد، جالب بود و به رخدادی تاریخی تبدیل شد.
موسس این میکده رییس پاسگاه نیاسر بود. آدمی بداخلاق و شرور که در نیاسر باعث نارضایتی مردم شده بود. او را که از کار برکنارکردند، رفت و آن کافه و مشروب فروشی را دایر و مرکز فسادی ایجاد کرد. مرحوم آیت الله یثربی هم البته یک منبر باصطلاح داغی رفت و به درستی باعث غلیان احساسات دینی مردم شد. موسس آنجا هم مجبور شد ملک را بفروشد تا با میدانداری آیت الله به شکل مسالمت آمیز، یک مرکز فساد به محل عبادت و بندگی تبدیل شود.
